علوم انسانی جدید باید با الهام از قرآن تدوین شود – تست مقالات ۳

علوم انسانی و ترویج اندیشه‌های سکولار و لیبرال – تست ۲ مقالات
فروردین ۱۸, ۱۳۹۶
تحلیل مرکز مشاوره و امور خانواده طلاب معاونت تهذیب حوزه های علمیه ( پژوهش راهبردی )
فروردین ۲۰, ۱۳۹۶

علوم انسانی جدید باید با الهام از قرآن تدوین شود – تست مقالات ۳

شهریار زرشناس مدرس دانشگاه‌های تهران در گفت‌وگو با خبرنگار اندیشه برنا، در بررسی معضلات رشته علوم‌انسانی و انحرافاتی که در این رشته به وجود آمده، گفت: علم جدید دو شاخه اصلی تجربی و انسانی دارد که کلاً محصول یک تمدن اومانیستی است و نحوه رویارویی ما با این علم با توجه به شرایطی که در آن قرار داریم، ناچاریم برای حفظ استقلال و هویت نظام خود از آن استفاده کنیم و به سمت آموزشی، فراگیری از علم و تکنیک جدید علی‌الخصوص علم تجربی برویم.
وی ادامه داد: اما در علوم‌ انسانی وضع این طور نیست، بلکه آن روح سکولاریستی و اومانیستی در علوم انسانی خیلی بیشتر از علوم تجربی تجلی کرده و در واقع به وضوح می‌توان دید که علوم انسانی بر مبنای فلسفه‌های اومانیستی شکل گرفته‌ است.
زرشناس با بیان اینکه وقتی به آغاز و پیدایش علوم انسانی نگاهی می‌کنیم، می‌بینیم از دل فلسفه اومانیستی غرب درآمده است و تجسم روح سکولاریستی در آن وجود دارد، افزود: بنابراین مشخص می‌شود اگر ما بخواهیم یک جامعه دینی برپا کنیم و در این جامعه دینی، عالمان و متخصصان و کارشناسانی داشته باشیم که بخواهند نظام دینی را اداره کنند، طبعاً نمی‌توانیم از متخصصان سکولار یا بی‌اعتقاد به اندیشه دینی استفاده کنیم.
این استاد فلسفه خاطرنشان کرد: دانشگاه تهران از سال ۱۳۱۳ که تاسیس شد، اساساً در جهت ترویج فرهنگ و جهان‌بینی مدرن در مقابل جهان‌بینی دینی بود و در سراسر دوران پهلوی هم وضع به همین منوال پیش رفت تا بعد از پیروزی انقلاب، تلاشی با عنوان انقلاب فرهنگی شد که معطوف به سمت چیزی که ما می‌توانیم آن را علم دینی در علوم انسانی بنامیم، انجام شد.
نویسنده کتاب واژه‌نامه فرهنگی و سیاسی گفت: امروز گرفتاری مهم رشته علوم انسانی تحلیل کارکرد‌های نظام آموزشی عالی ماست، چرا که دانشجویان هر قدر بر مبنای مفروضات علوم انسانی پیش می‌روند اگر خودشان تلاش و تعهد شخصی و انگیزه‌ای برای رفتن به سمت نقادی علوم انسانی نداشته باشند، مقهور و مجذوب صور مختلف ایدئولوژی‌های اومانیستی می‌شوند. به این دلیل که ایده‌های اومانیستی با تار و پود علوم انسانی تنیده شده، یعنی علوم انسانی را از روح ایدئولوژیک لیبرالی‌اش نمی‌توانیم جدا کنیم.
او خاطرنشان کرد: بنابراین وقتی جوان، خالی از ذهن وارد دانشگاه می‌شود و رشته علوم سیاسی، اقتصاد و روان‌شناسی می‌خواند، ممکن است به لحاظ شرایط محیطی، ‌زندگی و تربیتی انگیزه‌های معنوی و دینی داشته باشد، اما جهان‌بینی شکل گرفته‌ای ندارد و تحت تاثیر آموزه‌های علوم انسانی که ذاتاً سکولار است، قرار می‌گیرد.
زرشناس ادامه داد: بنابراین، جوانی که با این شرایط بعد از ۴ سال از دانشگاه خارج می‌شود، دیگر مخاطب‌ حرف‌های دینی و انقلابی نیست و خود به خود به سمت حرف‌های اومانیستی، سکولاریستی و لیبرالیستی کشیده می‌شود، به این دلیل که جهان‌بینی‌ای که از طریق علوم انسانی به او منتقل شده این را می‌طلبد.
وی تقسیم‌بندی علم سیاست در غرب را به گونه‌ای که نظام لیبرال معادل نظام آزادی و مطلوب قرار می‌گیرد و دیگر صور نظام‌ها که این را قبول نداشته باشند، استبدادی قلمداد می‌شوند، دانست و افزود: بنابراین در علم سیاست غرب در همان گام اول، اندیشه حکومت دینی نفی می‌شود و این روند در روان‌شناسی، جامعه‌شناسی و اقتصاد هم به همین صورت ادامه دارد.
نویسنده کتاب مبانی نظری غرب تصریح کرد: ما باید به سمتی برویم که اگر در علوم تجربی نمی‌توانیم کاری بکنیم، حداقل در حوزه علوم انسانی به سمت تولید علم دینی برویم.
زرشناس با بیان اینکه ما اگر می‌خواهیم به سمت تاسیس علوم انسانی دینی برویم، قطعا باید مبانی نظری جدیدی را بر مبنای اندیشه‌های دینی و آنچه که از قرآن، عترت و روایات وجود دارد، تدوین کنیم، افزود: یعنی یک منظومه فکری را به وجود بیاوریم، آن را تئوریزه کنیم و در قالب مختلفی که می‌توان علوم انسانی نامید، قرار بدهیم.
وی با اشاره به اینکه لازم نیست دسته‌بندی ما از علوم انسانی جدید، همان گونه‌ای باشد که غربی‌ها مطرح کرده‌اند. ادامه داد: مثلاً غربی‌ها علوم انسانی را به شاخه‌های مختلف مثل روانشناسی، جامعه شناسی، اقتصاد و علم سیاست تقسیم کرده‌اند، اما ما باید طبق نیازهای جامعه و منظومه فکری دینی که به عنوان مبنا در علوم انسانی و دینی قرار می‌گیرد، تدوین کنیم و در واقع، ماهیت و مبنای جدیدی پدید بیاید که بتوان به آن علوم انسانی دینی گفت.
وی تصریح کرد: علوم انسانی دینی که به این شکل تدوین شود، بستر رشد و بندگی الهی را فراهم می‌کند و انسان را از شقاوت در دنیا و آخرت نجات می‌دهد، اما آنچه که الآن وجود دارد، مثل ستون پنجم اندیشه سکولار و لیبرال است.
او ادامه داد: از دیگر معضلات این رشته، کتاب‌های درسی است که یا ترجمه‌های کتب درسی علوم انسانی غربی هستند که باز همان مشکلات سکولاری را دارند و یا اگر توسط اساتید داخلی نوشته شده است به گونه‌ای است که در افق کتب غربی حرکت می‌کند.
زرشناس مشکل دیگر این رشته را ساختار و نظام آموزشی عالی عنوان کرد و گفت: امروز نظام آموزشی عالی، متون، سرفصل‌ها و سلسله مراتب آموزشی ما به عینه از نظام آموزش‌های سکولار غربی گرته‌برداری شده است، با این تفاوت که نظام آموزش غربی یک فضایی برای خلاقیت و ابراز عقیده و نوآوری فراهم می‌کند، اما نظام آموزش فعلی ما این کار را هم نمی‌کند و فقط آدم‌هایی مطیع و فاقد اندیشه اقتصادی، برای نظریه‌پردازی و آدم‌های شیفته تفکرات اومانیستی تربیت می‌کند.
زرشناس همچنین پژوهش‌های رشته علوم انسانی را مطابق با نیاز فعلی جامعه ندانست و گفت: متاسفانه امروز فضای بسته دانشگاه‌ها اجازه نمی‌دهد دانشجویی به سراغ نفی اندیشه‌های افرادی چون فروید یا یونگ برود.

نمایش وضعیت
ACTIVE

1 دیدگاه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

13 + دو =